Ay?r?c? tan?da, h???lt?n?n karakteri (akut, tekrarlay?c?,persistan) ve risk faktörlerinin belirlenmesi oldukçaönemlidir. Çocukta, atopik yap?n?n varl???, ailede birveya iki ebeveynin atopik yap?da olmas?, ba?ka birnedenle hastanede yatmas?, okul ça??nda evdekarde?i olmas?, kalabal?k aile veya kre?te bulunansüt çocuklar?, h???lt? geçirme ?ans? yüksek olan riskligruplard?r 8. Sosyoekonomik durumun h???lt?üzerinde olumlu ya da olumsuz etkisi oldu?ubildiren çok say?da farkl? çal??ma vard?r9.Ya?am?n ilk alt? ay?nda, anne sütü ile beslenme,pasif sigara içimine maruz kalma, özellikle deannenin sigara içmesi gibi etkenler öyküdesorgulanmal?d?r 8.H???lt?n?n görüldü?ü ya?, çocukta atopinin olupolmamas?, solunum fonksiyonlar?nda de?i?im verisk faktörlerine göre h???lt?n?n üç fenotipibelirlenmi?tir.Tipik h???lt?, erken geçici, persistan ve geç ba?layankarakterde olabilir. H???lt?n?n; dört haftadan dahauzun sürmesi persistan h???lt?; üç veya daha fazlaatak ?eklinde geli?mesi ise yineleyen h???lt? olaraktan?mlanmaktad?r 2.Tuscon Children’s Respiratory Study çal??malar?nagöre, çocuklar?n yar?s? alt? ya??na kadar h???lt? ata??geçirmemektedir. H???lt? ata?? geçiren di?eryar?s?n?n, %20’si erken geçici, %15’i sürekli, %15’iise geç ba?lang?çl? h???lt?d?r 10.Erken geçici h???lt?: ?lk üç ya?ta görülüp, üç ya??ndansonra devam etmeyen h???lt?d?r. Dü?ük do?uma??rl???, prematüre, hamilelikte ve do?um sonras?dönemde sigara içimi risk faktörleri aras?ndad?r.Patogenezde bu çocuklar?n akci?er geli?imlerinin,di?er çocuklara göre geç kalmas?n?n rol oynad???dü?ünülmektedir. Genellikle ailede ast?m ve atopiöyküsü yoktur. 
Persistan h???lt?: Atopik ve atopik olmayan h???lt?olmak üzere iki gruba ayr?l?r. Atopik h???lt? (ast?m),hayat?n erken döneminde ba?lar ve genellikleatopik ve genetik predispozisyonla birliktedir.Atopik h???lt?s? olan hastalarda; ailede ast?möyküsü, hastada alerjik rinit, atopik dermatit gibiallerjik hastal?klar, yüksek IgE, eozinofili, bron?hiperaktivitesi vard?r. Atopik olmayan h???lt? ise,persistan h???lt?lar?n %40′?n? olu?turur. Büyükk?sm?nda alt? ya??na gelinceye kadar viralenfeksiyon bulgular? ile seyreden, hava yoluobstrüksiyon semptomlar? ç?kma öyküsü vard?r.Genellikle etken RSV’dir.Geç ba?lang?çl? h???lt?: Üç ya? sonras? ba?layansemptomlar, s?kl?kla çocukluk ve eri?kin ça?da dadevam eder. Genelde özgeçmi?lerinde atopi,s?kl?kla atopik dermatit, ve ailede alerjik hastal?khikayesi vard?r. Solunum yollar?ndaki patoloji ast?mile uyumludur 11.Akut h???lt? sebeplerinin ba??nda ast?m, bron?iolit,yabanc? cisim, bron?it ve laringotrakeabron?it(krup) gelmektedir. Kronik h???lt? ise, büyümegeli?me gerili?i olan çocuklarda sebep olanhastal??a ba?l?d?r. Büyüme geli?mesi normal olançocuklarda ise, klinik olarak genellikle 2-4 gündenberi devam etmekte olan burun ak?nt?s?, öksürük,huzursuzluk, i?tahs?zl?k ve hafif ate?i takiben h???lt?ve solunum s?k?nt?s? ile seyreder. Solunums?k?nt?s?na ra?men, keyifli görünen ve normalaktivitelerini sürdüren süt çocuklar? için happywheezy terimi kullan?lmaktad?r 4.Etyoloji :?lk üç ya?ta görülen h???lt? epizotlar?n?n ço?unun,viral enfeksiyonlara ba?l? oldu?u gösterilmi?tir(%80-100). Bu enfeksiyonlar?n %80-90′? RSV’dir.Di?er etkenler ise Parainfluenza, Adenovirus,Influenza, Chlamydiatrochomatis/pneumonia,Mycoplasmapneumonia’d?r2.Okul öncesi ve okul dönemi çocuklarda ise,h???lt?n?n en s?k sebebi olarak ast?m kar??m?zaç?kmaktad?r (Tablo 2).En S?k H???lt?ya Neden Olan Klinik Durumlar1. Ast?mAst?m, havayollar?n?n kronik ve enflamatuvarhastal???d?r. Bu enflamasyonda eozinofiller, Thücreleri, mast hücreleri gibi birçok hücre roloynar.Epidemiyoloji: Ast?m, çocukluk ça??n?n en s?krastlanan hastal??? olup, bütün ülkelerdegörülmektedir. Prevalans?, ülkeden ülkeyede?i?mekle birlikte son 20 y?lda çocuklardagörülme s?kl??? giderek artmaktad?r.Ülkemizde “International Study of Asthma andAllergies in Childhood” (ISAAC) anket formu ile 
yap?lan çal??malarda geli?mi? bölgelerde ast?mprevalans? %14,7 bulunmu?tur 13,14. Türkiye’de 6-12ya?lar? aras?nda ast?m prevalans? 1992-1996y?llar?nda % 9,8iken, 1997-2004 y?llar?nda % 12,3’eç?kt??? gösterilmi?tir 11.Risk faktörleri:1- Ki?isel etkenler:a) Genetik: Genel olarak ast?m % 5-10 oran?nda görülür. Anne veya baban?n birindeast?m mevcutsa, çocukta ast?m görülme oran? %20-30’a ç?karken, anne ve baban?n her ikisi de ast?ml?ise, çocukta ast?m geli?me s?kl??? %60-70 olarakbildirilmektedir 15.b) Atopi: Ast?m için ya?a ba??ml? birrisk faktörüdür. Özellikle üç ya??n alt?ndakiçocuklarda, ileri ya?ta ast?m için en önemli riskfaktörüdür. Atopiklerde ast?m görülme s?kl???normal ki?ilere göre 8-10 kat daha fazlad?r.c) Bron? a??r? duyarl?l???d) Cinsiyet2- Çevresel etkenler:a) Alerjenlerb) Solunum sistemi enfeksiyonlar?c) Sigarad) Hava kirlili?ie) Meslekf) Sosyoekonomik düzeyg) Aile büyüklü?üh) Diyeti) Obezite3- Tetikleyiciler:a) Alerjenlerb) Solunum yolu enfeksiyonuc) Egzersizd) Hava kirlili?ie) Besinsel katk? maddelerif) ?laçlarAst?m; öksürük, h???lt?, nefes darl??? ve gö?üstes?k??ma hissi gibi ?ikayetlerin biri veya dahafazlas?n?n tekrarlamas? olarak tan?mlanabilir. Aksikan?tlan?ncaya kadar, her h???lt?l? solunum ast?molarak kabul edilmelidir. Öksürük ve h???lt? ?ikayetisürekli de?ildir. Genellikle ataklar halinde vetekrarlay?c?d?r. Ataklar aras?nda ?ikayetler,genellikle egzersiz (ko?ma, merdiven ç?kma, yoku?yukar? ç?kma, top oynama) s?ras?nda veya hemensonras?nda geli?ir. Daha küçük çocuklarda ba??rma,a?lama, gülme öksürükleri tetikleyebilir. Alerjen vesigara ba?ta olmak üzere, di?er solunum yoluirritanlar? (hava kirlili?i, egzoz veya soba dumanlar?,tütsü veya parfümler, a??r yemek kokular?) öksürükve/veya h???lt? ortaya ç?kmas?na neden olur.Öksürükler, daha çok gece veya sabaha kar?? olur,klasik olarak kurudur. Bazen öksürükler, küçükçocuklarda ataklar ?eklinde gelebilir. 
Atopik egzema (bebeklerde her iki yanak, kol vebacaklar?n ekstansör yüzlerinde, daha büyükçocuklarda ekstremitelerinfleksör yüzleri, boyun vegöz etraflar?nda eritemli zeminde, ka??nt?l?, kuru,makülopapüler lezyonlar), alerjik rinit(göz alt?ndamorluk, burun mukozas?nda solukluk,konkalardahipertrofi, seröz burun ak?nt?s?) gibi e?likeden ba?ka bir alerjik hastal??a ait bulgular,tekrarlayan h???lt? öyküsü veren çocukta akla ast?m?getirmelidir.Atak ?iddetine göre takipne, dispne, yard?mc?solunum kaslar? kullan?m?, siyanoz, bilinç bulan?kl???olabilir. Oskültasyonla akci?erlerde tipik olarakh???lt?, ekspiryumda uzama ve ral, ronküsduyulabilir. Ast?ml? çocuklar?n asemptomatikdönemlerinde fizik incelemelerinin tamamennormal olabilece?i ak?lda tutulmal?d?r.Tan?: Ast?m klinik bir tan?d?r. Tan? s?kl?kla öykü ilekonulur. Fizik inceleme, laboratuar testleri vetedaviye yan?t ile tan? desteklenebilir.Ast?mdan ne zaman ?üphelenilmeli?16 So?uk alg?nl??? ve griplerin ‘gö?seinmesi’ Griplerden sonra uzun süregeçmeyen kuru öksürük Gece 24’den sonra ortaya ç?kanöksürük ataklar? Egzersizle tetiklenen öksürük,h???lt? Tekrarlayan h???lt? öyküsü Tekrarlayan reaktif hava yoluhastal???, alerjik bron?it, farenjit,bron?it ba?lang?c? gibi tan?laralm?? olma Aile öyküsüAst?m için klinik indeks 17Majör kriterler:1- Anne ve babada ast?m2- Çocukta doktor tan?l? egzemaMinör kriterler:1- Çocukta doktor tan?l? alerjik rinit2- So?uk alg?nl??? d??? h???lt?3- Eozinofili>%4Gev?ek indeks: Erken h???lt? + 1Majör veya iki minörKat? indeks: Erken s?k h???lt? (?3) + 1 Majör veya iki minörFizik muayene ile tan? koymada zorluknedenleri:16 Akut ataklarda bile dinlemebulgusunun normal olabilmesi, Baz? hastalar?n her üst solunumyolu enfeksiyonu(ÜSYE) s?ras?nda 
olmay?nca geniz ak?nt?s?na ba?l? öksürü?ündü?ünülmesiTekrarlayan h???lt? ataklar?nda ast?m çok s?kkar??la??lan bir durumdur ve viral enfeksiyonlar?nhem ast?m geli?imine zemin haz?rlad??? hem deast?m? tetikledi?i unutulmamal?d?r. Atopi öyküsüolanlarda alerjik etiyolojiyi ara?t?rmak gerekliolup,üç ya??ndan küçük çocuklarda deri testleriningüvenilirli?i k?s?tl? oldu?undan, bu ya? grubundaseçilmi? alerjenler için spesifik, total IgE düzeyibak?lmas?; daha büyük çocuklarda deri testleri,solunum fonksiyon testleri, ve bron? provokasyontestleri tan?da yard?mc? olurlar 18,19.Ast?m tamamen ortadan kald?r?labilir bir hastal?kolmad???ndan ana amaç hastal???n etkili vesürdürülebilir ?ekilde kontrol alt?na al?nmas?d?r.Bu amaçla Uluslararas? Ast?m Uzla?? Raporlar?ndaba?ar?l? bir ast?m tedavisinin ana hedefleri ortayakonmu?tur 20. Bu hedefler;1. Semptomlar?n kontrol alt?naal?nmas? ve bu kontrolün sürdürülmesi2. Akci?er fonksiyonlar?n?n mümkünoldu?unca normale yak?n tutulmas?3. Normal fiziksel aktiviteseviyesinin sa?lanmas?4. Ast?m ilaçlar?n?n olumsuzetkilerinin önlenmesi5. Geri dönü?ümsüz havayoluobstrüksiyonunun geli?iminin önlenmesi6. Ast?m morbiditesinin azalt?lmas?(ataklar, acil servis ba?vurular? ve hastaneyeyat??lar)7. Ast?m mortalitesinin önlenmesiAst?m tedavisinin birinci ve en önemliaya?? hastay? tetikleyicilerden uzakla?t?rmakt?r.Tekrarlayan h???lt?larda, bronkodilatatör tedaviyeiyi yan?t al?nam?yorsa, ast?m ön tan?s?ndanuzakla??larak ay?r?c? tan? için, daha derinlemesineara?t?rma yapmak gereklili?i ak?lda tutulmal?d?r18,19.2. Bron?iolitAkut bron?iolit, iki ya??ndan küçük çocuklardas?kl?kla viral etkenlerin neden oldu?u, nezle vebazen hafif ate? ile ba?lay?p birkaç gün içindeöksürük, takipne, retraksiyonlar, yayg?n h???lt?ve/veya raller ve havalanma art??? ile karakterize,bron?iyollerin enflamasyonu ile seyreden akutsolunum hastal???d?r 21. 
?ki ya??n alt?ndaki çocuklarda bron?iyolitin en s?knedeni RSV’dir ve olgular?n %50-90’?ndansorumludur (?ekil 1) 22,23,24. ?lk bulgular burunak?nt?s?, öksürük ve hafif ate? gibi üst solunum yoluenfeksiyonu ?eklinde ba?lar. Bir iki gün içerisindebunu h???lt?l? solunum, öksürük, solunum say?s?ndaart?? ve gö?üste retraksiyonlar izler. Huzursuzluk,beslenme güçlü?ü ve kusma gözlenebilir. Solunumsay?s? ve kalp h?z? artm??t?r. Vücut ?s?s? normalolabilece?i gibi yüksek ate? de görülebilir.Konjonktivit, otit, farenjit de baz? hastalarda e?likedebilir. Dinlemekle, akci?erde sibilanronküs veraller duyulabilir. A??r olgularda siyanoz ve apnegörülebilir. Beyaz küre say?s?, genellikle normal yada hafif yüksek olup, periferik yaymada lenfosithakimiyeti dikkati çeker. Radyolojik olarak her ikiakci?erde havalanma fazlal??? (yedi kostadan fazlahavalanma, kostalar?n paralel hale gelmesi,diyafragmada düzle?me, mediasten ve kalpalan?nda küçülme, yan grafideretrosternal havamesafesinde art??), peribron?ial infiltrasyonlar veatelektaziler görülebilir 1,21.Üç aydan küçük bebekler, gestasyonel ya??35 haftadan küçük, bir ya? alt? bebekler ve ortadereceli bron?iolit bulgular? olan hastalarda,hastal?k h?zl? ilerleyip a??r seyredebilece?indenhastaneye sevkleri gereklidir 21.Klinikte s?kça kar??an ast?m ve bron?iolitinkar??la?t?r?lmas? Tablo 3’te verilmi?tir.3. Yabanc? Cisim Aspirasyonu?lk defa h???lt? saptanan iki ya? alt? çocuklarda,olay?n bron?iolit olma ihtimali yüksek olmas?nara?men özellikle üst solunum yolu enfeksiyonubulgusu olmayan ve ani ba?lang?çl? olgulardayabanc? cisim aspirasyonu ak?lda tutulmal?d?r. Tipikklinik triyad olarak bilinen; lokalize h???lt?, öksürükve solunum seslerinde azalma, yabanc? cisminaspirasyonlar?nda %40 oran?nda görülmektedir 25.Yabanc? cisim ?üphesi olan olgularda hem tan?salhem de tedavi amaçl? bronkoskopi yap?lmal?d?r.4. Bron?iolitis ObliteransBron?iolitis obliterans küçük hava yollar?ndafibrozis ve distal bron?iyal lümende obliterasyonla 
karakterize bir hastal?kt?r. Sebep, adenovirus (tip3,7, 21) 26 ve RSV ba?ta olmak üzere k?zam?k,influenza gibi viral ve StafilococcusAureus, Grup BStreptokoklar, MycoplasmaPneumonia gibibakteriyel enfeksiyonlard?r 27. Persistan h???lt?sebeplerindendir. Gö?üs ön arka çap?nda art??görülür. Akci?er grafisi normal olarakgörülebilmekle birlikte retikülonodüler dansiteart?m? görülebilir. Yüksek çözünürlüklü bilgisayarl?tomografi ile bron?ektatik geni?lemeler ve mozaikdifüzyon paterni tespit edilir 28.5. Gastroözefageal Reflü (GÖR)GÖR, özellikle ilk ya?larda yineleyen öksürük veh???lt? nedeni olabilir. Küçük çocuklarda i?tahs?zl?k,kusma, huzursuzluk, atipik a?lama, uykubozukluklar?, apne, h?r?lt? gibi bulgular dahabelirgindir. ?leri dönemlerde, beslenmebozukluklar?na ba?l? olarak GÖR’lü çocuklardabüyüme gerili?i de görülebilir. Eri?kinlerde isegö?üste yanma hissi, kusma, ge?irme, a??za ac? sugelmesi gibi tipik semptomlar görülür.Beslenmeden sonra olu?an h???lt?, s?k kusmalar,belirgin gece semptomlar?, bronkodilatatör tedaviile kötüle?me GÖR için spesifiktir. GÖR tan?s?nda engüvenilir yöntem pH-metre ile özefagus altucundaki pH de?i?ikliklerinin 24 saat süre ilekaydedilmesidir 29, 30, 31.6. PnömoniÇocuklarda en önemli bulgu öksürük ve ate? ilebirlikte takipnenin olmas?d?r. Takipne varl???, altsolunum yolu enfeksiyonlar?n?, üst solunum yoluenfeksiyonlar?ndan ay?rmada en temel bulgudurancak çok a??r olgularda takipne olmayabilir.Bunun yan?nda solunum seslerinin azalmas?, gö?üsduvar?nda çekilmeler, ral, ronküs ve daha a??rvakalarda siyanoz ve burun kanad? solunumununda görülmesi pnömoni tan?s?n? dü?ündürmelidir 1.7. Bronkopulmoner Displazi (BDP)Prematürite ve yeni do?an döneminde uzun sürelimekanik ventilasyon ve oksijen deste?i almaöyküsü olan çocuklarda h???lt?n?n sebebi s?kl?klaBPD’dir 32. Fizik muayenede ral duyulur. BPDbüyüme gerili?ine neden olabilir.8. Kistik FibrozisTekrarlayan h???lt?s? olan çocuklarda, tekrarlayanakci?er enfeksiyonlar? da mevcutsa kistik fibrozis(KF)olas? tan? olarak dü?ünülmelidir. KF’de en erkensaptanan solunum sistemi bulgular?, öksürük veh???lt?d?r. Öksürük, ba?lang?çta kuru iken zamanlaprodüktif forma döner. Hastalarda solunum yoluobstrüksiyon bulgular? olu?ur. S?k tekrarlayanh???lt?, bron?iolit ve pnömoni ataklar? gözlenir vetedaviye dirençlidir. Bron?ektazi, nazal polipozis vepansinüzit tabloya e?lik edebilir. Nazal polip 
saptanan bir çocukta mutlaka kistik fibrozis ekarteedilmelidir 33.Hastalar yeni do?an uzam?? sar?l???, mekonyumileusu, terin tuzlu olmas?, ya?l? ve pis kokulu gaitaç?kar?m?, büyüme gerili?i aç?s?ndan sorgulanmal? veter testi mutlaka yap?lmal?d?r 33. Aile öyküsüsorgulanmal?d?r.9. TüberkülozÜlkemizde, halen toplum sa?l??? aç?s?ndan önemlibir yer tutan tüberkülozun temas hikayesi, büyümegerili?i ve süregelen ate?i olan hastalarda h???lt?sebebi olabilece?i ak?lda tutulmal?d?r. Kilo kayb? velenfadenopati s?kl?kla e?lik edebilen fizik muayenebulgular?d?r. Tüberküloz ara?t?r?lmas?nda tüberkülinderi testi (PPD) ve açl?k mide s?v?s?nda mikobakteriaranmas? kullan?labilir 34.10. Primer Siliyer DiskineziS?k otit, sinüzit, pnömoni ile birlikte situsinversus,bron?ektazi, çomak parmak varl???nda primer silierdiskinezi akla gelmelidir. Tan? için sakarin testi, fazkontrast mikroskop ile silier vuru h?z? ölçümü venazal biyopsi örneklerinden silia incelemesiyap?labilir 7.Yutma disfonksiyonu, kalp yetmezli?i,hipersensitivite, mediastinal kitleler, vasküler ringve immün yetmezlik (selektifIgA eksikli?i) de nadirgörülen h???lt? sebepleridir.Sebep bulunamayan h???lt?l? çocuklarda, pasif sigaraduman?na maruz kalman?n da etken olabilece?iak?lda tutulmal?d?r 35.Sevk Kriterleri:Özellikle, iki ayl???n alt?nda h???lt?s? olan, persistanh???lt?s?, belirgin solunum s?k?nt?s?, büyüme gerili?i,h???lt?ya e?lik eden sistemik bulgular? olan çocuklarbir üst basama?a ya da dal uzman?nayönlendirilmelidir 1.Sonuç:H???lt?l? çocuklar?n, birinci basamakta kar??m?zaç?kan çocuk ya? grubu, hastalar?n oldukça büyük birk?sm?n? olu?turmas?n?n yan?nda zaman içinde ast?mgibi kronik hastal?k tablosu geli?ti?inde,ebeveynlerin endi?e ve çekincelerindekide?i?iklikler meydana gelebilece?i ak?ldatutulmal?d?r. Hasta ve yak?nlar?n?n ya?ad?klar?korkunun, hastal??a ait bilgi, beceri ve tutumkonusunda duyduklar? e?itim ihtiyac?n?ngiderilmesinde, birinci basamak hekiminin sürekli,kapsaml? ve güncel hizmet sunumu aç?s?ndan çokönemli bir yere sahip oldu?u unutulmamal?d?r.